บอยเลอร์ (Boiler) หรือ หม้อต้มไอน้ำ คือเครื่องจักรที่ทำหน้าที่ผลิตไอน้ำ (หรือน้ำร้อน) โดยการเผาไหม้เชื้อเพลิง (เช่น ก๊าซ น้ำมัน ถ่านหิน) หรือใช้ไฟฟ้า เพื่อให้ความร้อนแก่น้ำจนเปลี่ยนสถานะเป็นไอน้ำแรงดันสูง แล้วส่งไอน้ำนี้ไปใช้ในกระบวนการผลิตต่างๆ ในโรงงานอุตสาหกรรม เช่น ผลิตไฟฟ้า, การฆ่าเชื้อในอุตสาหกรรมอาหาร, การอบแห้ง, หรือการทำความร้อนในอาคารขนาดใหญ่ เพราะเป็นวิธีการถ่ายเทความร้อนที่มีประสิทธิภาพและต้นทุนต่ำกว่าการใช้ไฟฟ้าโดยตรง.
หลักการทำงานโดยทั่วไป:
- เติมน้ำ: ใส่น้ำเข้าไปในภาชนะปิดของบอยเลอร์.
- ให้ความร้อน: เผาไหม้เชื้อเพลิงหรือใช้ไฟฟ้าเพื่อถ่ายเทความร้อนไปยังน้ำ.
- ผลิตไอน้ำ: น้ำเดือดจนกลายเป็นไอน้ำและเกิดแรงดัน.
- ส่งไปใช้งาน: ไอน้ำแรงดันสูงถูกส่งผ่านท่อไปยังเครื่องจักรหรือระบบต่างๆ เพื่อใช้ขับเคลื่อนกังหัน, ให้ความร้อน, หรือฆ่าเชื้อ.
การใช้งานหลัก:
- การผลิตไฟฟ้า (Power Generation): ไอน้ำขับเคลื่อนกังหันผลิตไฟฟ้า.
- อุตสาหกรรมอาหาร: ใช้ในการพาสเจอร์ไรส์, สเตอร์ริไลซ์ (ฆ่าเชื้อ).
- โรงงานเคมี, กระดาษ, น้ำตาล: ใช้เป็นพลังงานความร้อนในกระบวนการผลิต.
- โรงพยาบาลและอาคาร: ใช้สำหรับระบบทำความร้อน (Heating) และทำน้ำร้อน.
ประเภทหลักๆ:
- แบบท่อไฟ (Firetube Boiler): ก๊าซร้อนวิ่งผ่านท่อที่อยู่ในน้ำ.
- แบบท่อน้ำ (Watertube Boiler): น้ำไหลผ่านท่อที่อยู่ในกองไฟ.
- แบบใช้ไฟฟ้า (Electric Boiler): ใช้ฮีตเตอร์หรืออิเล็กโทรดให้ความร้อนกับน้ำ.